رد کردن لینک ها

آرامشتو حفظ کن و راحت باش

دستورالعمل 8 جلسه ای زندگی با درد مزمن

زندگی با درد مزمن

برنامه درمانی زندگی با درد مزمن بر اساس درمان ACT ،یک برنامه6 تا 8 جلسه ای است.

در 8 جلسه آینده چه اهدافی را دنبال خواهیم کرد؟

قبل از شروع جلسه اول درمان، برخی از اعمل تشخیصی و درمانهایی که تابحال برای شما انجام شده را بررسی خواهیم کرد و تجربه شما را در رابطه با میزان اثربخشی درمانها و کوتاه مدت یا بلند مدت بودنشان بررسی میکنیم. هر جلسه درمانی اینگونه برنامه ریزی شده که مهارتهای جدیدی آموزش داده شود و درباره تمرینها و فعالیتهای قبلی صحبت شود. برای طراحی این برنامه درمانی ما مفروضه هایی داریم که آنها را اساس برنامه ریزی درمان قرار داده ایم. این مفروضات باعث هدایت درمان در محیطی حمایتی و مراقبتی میشوند تا شما بتوانید به کمک مهارتهای آموخته شده کیفیت زندگیتان را بهتر کنید. مفروضات ما اینها هستند:

  • اصلی ترین مفروضه ما اینست که درد شما واقعی است فقط ما هنوز نتوانسته ایم دلیل مشخصی برای مزمن شدن این شدت از درد که هر روز شما را آزار میدهد پیدا کنیم.
  • مفروضه دیگرما اینست که برای خلاصی از این درد،شما درمانهای زیادی که شامل دارودرمانی،تزریقها و حتی جراحی های تهاجمی میشود را انجام داده اید ولی درد همچنان شما را آزار میدهد.
  • این درد در زندگی شما نقش بازدارنده و مختل کننده دارد بطوریکه شما را از انجام کارهایی که دوست دارید یا لازم است انجام دهید بازداشته است.
  • شما آماده ایجاد تغییراتی برای کاهش اثرات منفی این درد بر زندگیتان هستید.
  • شما در ابراز هیجانات و احساسات خود آزادید و نیازی به مخفی کردن یا پنهان نگه داشتن آنها نیست.مطمئنتا درمانگر شما هرگز از ابراز هیجانات شما در جهتی مضر و نامناسب بهره نمیگیرد.

لازم است بدانید که فرآیند درمان اسان نیست و ما میدانیم که اکثر افرادی که در این برنامه درمانی شرکت میکنند، گهگاه ممکن است احساس غمگینی، خسته شدن یا حتی عصبانیت داشته باشند و این یک واکنش کاملا طبیعی و قابل انتظار است. اما ما کنار شما خواهیم بود و به شما کمک خواهیم کرد و البته تصمیم نهایی برای ماندن در فرآیند درمان یا ترک آن به عهده خود شما خواهد بود. بهترین زمان برای حضورتان در برنامه درمانی زمانی است که تعهدی آگاهانه برای بکارگیری حداکثر تواناییتان به خودتان داده باشید.

جلسه 1

میدانیم که درد دی تاثیر منفی بر زندگی شما گذاشته و خوشحالیم که برای بهتر شدن کیفیت زندگیتان تصمیم گرفته اید به این برنامه درمانی وارد شوید.تا بحال در همه درمانهایی که انجام داده اید هدف شما حذف کامل درد بوده تا بتوانید به عملکرد و زندگی تان پیش از وجود این درد آزاردهنده بازگردید.ما در این جلسه در این باره صحبت خواهیم کرد که همه ما در کلینیک درد آذرگان دست به دست شما میدهیم که شما به این هدف برسید اما اگر رسیدن به حذف  کامل درد امکان نداشت چه؟ اگر ما به کمک هم توانستیم بطور نسبی درد را کاهش دهیم،چه گزینه هایی وجود دارد که به ما کمک میکنند بتوانیم به زندگی فعالمان بازگردیم؟

جلسه2

پس از بررسی تکالیف خانگی جلسه اول در این جلسه به صحبت درمورد ذهن آگاهی میپردازیم.از این پس در همه جلسات آتی چند دقیقه ای را به تمرین ذهن آگاهی اختصاص خواهیم داد.

آگاهی نسبت به زمان حال، معطوف کردن توجه به تنفس،صداها،بوها،حس کردن لباس روی بدن،طعم ها

رابطه بین درد خلق و عملکرد: به آخرین باری که دردتان شدت یافته دقت کنیداگر درست یادتان بیاید متوجه میشوید که این افزایش درد با استرس یا اضطرابی همراه بوده است.شما مدتی است که میدانید رهایی کامل از درد امکان پذیر نیست اما هیجانی باعث شده که شدت درد برایتان آزار دهنده شود.افسردگی و اضطراب شایعترین حالات خلقی مربوط به درد هستند.اما حتی خلق مثبت هم میتواند به همین شدت روی درد موثر باشد.درواقع درد ،خلق و عملکرد شما در تعامل با هم چرخه ای باطل از افزایش درد،احساس ناراحتی و ناتوانی را تشکیل میدهند و این بزرگترین دامی است که افراد مبتلا به درد مزمن در آن گرفتار میشوند. حال ما میخواهیم از این تعامل در جهت درمان استفاد ه کنیم و ببینیم اگر چنین چیزی امکان داشته باشد،از کجا باید شروع کرد.

سوالی که مطرح میشود اینست: آیا میشود به یک روش فکر کرد ولی خلاف آن عمل کرد؟

و سوال دیگر: آیا اینکه نتیجه بگیریم تمرکزمان بر عملکرد به احتمال زیاد نتیجه بخش خواهد بود،به این معناست که این فرآیند آسان است؟

جلسه3

پس از بررسی تمرینات جلسه قبل در این باره حرف میزنیم که حین تمرین به چه چیزهایی دست یافتیم که با روشهایی غیر از این تلاش آگاهانه قابل دستیابی نبودند. در این جلسه در مورد پذیرش درد مزمن صحبت میکنیم. در واقع میخواهیم تکنیکهایی جهت کنترل بر موقعیتها و احساسات را بیاموزیم. در مورد موقعیتهایی که قادر به تغییرشان هستیم اغلب از اجتناب یا تغییر دادن شرایط بیرونی به نفع خودمان،استفاده میکنیم مثلا اگر از یک تابلو خوشمان نمی آید چون ما را یاد چیزی می اندازد که دوست نداریم یادش بیفتیم، آن تابلو را از جلوی چشممان برمیداریم اما این روش درمورد تجارب درونی مثل درد کارآیی ندارد. اما پذیرش درد به چه معناست؟ پذیرش به معنای متوقف کردن جنگیدن با موقعیت یا تجربه ای است که غیرقابل تغییر است و اببته این به هیچ عنوان به معنای شکست،ناامیدی،تسلیم شدن یا دست کشیدن از تلاش و بیچارگی نیست. پذیرش در اینجا یعنی ما باید قبول کنیم که میزانی از این درد علیرغم درمانهایی که کرده ایم با ما خواهد بود و این چیزی متفاوت از نا امیدی است و به این معناست که ما میتوانیم یک زندگی ارزشمند علیرغم مشکلی که منجر به این درد شده، داشته باشیم.

ماهیت برخی مشکلات اینگونه است که پایدارند و کشمکش جهت حل آنها باعث میشود که از سایر جنبه های زندگی غافل شویم و از آنها لذت نبریم. پذیرش یک شبه حاصل نمیشود و فرایندی است که حاصل تمرین است. پذیرش با بیخیالی فرق دارد و فرایندی است که متوفق نمیشود بلکه پیش میرود و همزمان با تجاربتان تغییر میکند.

جلسه 4

در ابتدای جلسه زمانی را به بررسی تمرین جلسه قبل میپردازیم و ارزشهای زندگی شما را مرور میکنیم. ارزشها مهم هستند چون به زندگی ما معنا میدهند و پرداختن به آنها حس رضایت را به ارمغان می آورد. گاهی ارزشها با اهداف اشتباه گرفته میشوند.تفاوت اصلی بین ارزشها و اهداف این است که ارزشها چیزهایی نیستند که شما قرار است بطور کامل به آن برسید ولی اهداف به گونه ای هستند که قابل دستیابی هستند. معمولا اهداف و ارزشهای ما با موانعی مواجه میشوند که در روند رسیدن یا قدم بردشتن به سمت آنها اختلال ایجاد میکند. برخی موانع داخلی و برخی دیگر خارجی هستند. از طرفی، برخی از این موانع قابلیت رفع کامل را دارند و برخی دیگر ندارند (مثل درد برای شما)

پس هدف ما در این جلسه این است که ارزشهای زندگیمان را بشناسیم و اهدافی که برای خودم مشخص میکنیم، میتوانند نشانه هایی از قرار داشتن در مسیر درست ارزشها باشند. اقدامات خاص همان رفتارهای ما هستند و مسیرهایی که انتخاب میکنیم. اقدامات برای هر یک از ما،منحصر به فرد است و باید واقع بینانه، سازگار با ارزشهای شناسایی شده و متناسب با توان و انرژی ما باشد.

جلسه 5

در جلسه امروز میخواهیم طرحی برای اقدام پیدا کنیم. توجه داشته باشید که طرح ریزی برای یک اقدام متفاوت از خود اقدام است. درواقع برنامه ریزی بخشی از فرآیند اقدام است اما خود آن نیست. همیشه هنگام شروع یک تغییر رفتار یا اقدام، به موانعی برمیخوریم. این موانع توجه و تمرکز ما را متوجه خودشان میکنند و حتی ممکن است به عنوان دلایلی برای توقف از آنها استفاده کنیم، کما اینکه قبلا بارها ممکن است چنین کرده باشیم. مثلا تصمیم داشته ایم که روزی 10 دقیقه پیاده روی کنیم اما بعد از 2 روز کمردرد مانعمان میشود.اولین چیزی که به نظرمان میرسد اینست که “این کمردرد نشانه اینست که من نمیتوانم به پیاده روی ادامه بدهم.”یا” دوباره شروع شد و اگر ادامه دهم حتما زمینگیر میشوم”.بنابراین آنچه که در آن لحظه تجربه میکنیم،تحت تاثیر افکار منفی تغییر میکند  و این افکار منفی تلاش برای تغییر یا کنترل را متوقف میکند. بنابراین پاسخ احساسی یا هیجانی ما به موانعی که بر سر راهمان ایجاد میشوند میتواند به انعطاف پذیری بیشتر ما منجر شود و یا برعکس ما را از ادامه مسیر بازدارد. با تمرین ذهن آگاهی که قبلا انجام داده اید میخواهیم یاد بگیریم که به فقط به آنچه که در همین لحظه تجربه میکنیم گوش بدهیم نه به آنچه که هیجانات و احساساتمان به ما دیکته میکنند و متعهدانه عمل کنیم.

جلسه6

ابتدا تکلیف هفته را بررسی میکنیم و میزان موفقیت شما در پشت سرگذاشتن موانع ارزیابی میکنیم. امروز درباره تمایلات و نقش آنها در زندگی صحبت میکنیم. برای شما که مبتلا به درد مزمن هستید خم شدن و برداشتن کودکی که نوه تان است،کاری دردناک است. اما چرا گاهی چنین کاری میکنیم؟ چون تمایل زیادی به این کار داریم و این یعنی من به اختیار خودمان انتخاب میکنیم که تا حدی از این تجربه ناخوشایند درد را در عوض آنچه که ما را به ارزشهایمان نزدیک میکند تحمل کنیم. پس تمایل این نیست که خودمان راگول میزنیم و واقعیت تجربه را نادیده میگیریم. در واقع تمایل شامل اقدام فعالانه است و تعهد به انجام اقدامات ارزشمند مبتنی بر ارزشهاست.

جلسه 7

در این جلسه آنچه را که تا به امروز آموخته ایم مرور میکنیم.درباره ارزشها،کنترل ،پذیرش،ذهن آگاهی و اقدام متعهدانه صحبت میکنیم.شما امیدوارانه به نقطه ای رسیده اید که خودتان تصمیم میگیرید که چه میخواهید.

جلسه 8

به شما تبریک میگوییم.امروز آخرین جلسه درمان شماست که درواقع نقطه آغاز زندگی فعالانه و متعهدانه علیرغم وجود درد مزمن است. در طول درمان و درجریان این برنامه درمانی راجع به ارزشها، اهداف و تعهد بحث کردیم. آخرین تمرین ما ،تمرین تعهد خواهد بود. در این جلسه لازم است درمورد عود نیز صحبت کنیم. عود چیست؟آیا ممکن است برای شما اتفاق بیفتد؟ در اینجا منظور از عود، برگشت کاهش عملکرد است. که در جلسه در مورد آن بحث خواهیم کرد.

 

دکتر هانیه زائررضایی

پزشک و دکترای روانشناسی سلامت

به گفتگو بپیوندید